Makedonya Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
 
 
 
Makedonya Cumhuriyeti
Република Македонија
Republika Makedonija

Makedonya Cumhuriyeti
Bayrak Arma
Slogan: Ya bağımsızlık ya ölüm
"Слобода или смрт" (Makedonca)
{"'Sloboda ili Smrt"'}
Marşı: Денес над Македонија
"Денес над Македонија" (Makedonca)
{"'Denes nad Makedonija"'}
"Bugünlerde Makedonya"
Avrupa’da Makedonya’nın konumu
 
Başkent
ve
Üsküp
42°0′K 21°26′D
Resmî diller Makedonca
Tanınan diller ArnavutçaTürkçeRomca,UlahçaSırpça[1]
Hükûmet Parlamenter demokrasi
 •  Devlet başkanı Corge İvanov
 •  Başbakan Emil Dimitriev
Kuruluşu
 •  Yugoslavya'dan Bağımsızlık İlan Edildi 8 Eylül 1991 
 •  Tanınma 8 Nisan 1993 
Yüzölçümü
 •  Toplam 25.713 km2 (148)
İfade hatası: Beklenmedik div operatörü mil2
 •  Su (%) 1.9
Nüfus
 •  2014 tahmini 2.069.162 [2] (146.)
 •  2002 sayımı 2.022.547 [3]
 •  Yoğunluk 80.1/km2 (122.)
207,5/mil2
GSYH (SAGP) 2012 tahmini
 •  Toplam 10,2 Milyar $ [4] (121)
 •  Kişi başına $ 4.935 [4] (80.)
Gini (2008) 44.2
orta
İGE (2007) artış 0.728
Hata: Geçersiz İGE değeri ·72.
Para birimi Denar (MKD)
Zaman dilimi OAZD (UTC+1)
 •  Yaz (SU) OAYZD (UTC+2)
Telefon kodu 389
Internet TLD .mk

Makedonya Cumhuriyeti (MakedoncaBu ses hakkında Република Македонија / Republika Makedoniya ) veya kısacaMakedonyaBalkanlar'da bir ülke. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova, batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan, doğuda Bulgaristanile komşudur. Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılında tanınan ülke, Yunanistan'ın itirazı sonucu Birleşmiş Milletler tarafından “Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti[5] - MEYC” (İngilizce: Former Yugoslav Republic of Macedonia - FYROM, Makedonca: Πоранешна Југословенска Република Македонија - ΠЈРМ / Poraneşna Yugoslovenska Republika Makedoniya - PYRM) adıyla tanınmaktadır.[6][7]

Makedonya, 542 yıl Osmanlı İmparatorluğu hâkimiyeti altında kalmıştır ve birçok Türk izi taşımaktadır.

 

 

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugünkü Makedonya toprakları, tarihte birçok devlet ve imparatorluğun sınırları içinde olmuştur. Bunlar içinde Roma İmparatorluğu (sonrasında Doğu Roma İmparatorluğu) ve Osmanlı İmparatorluğu, bölgede hüküm süren imparatorluklardandır.

600 yıla yakın süre Osmanlı egemenliğinde kalan bölge, 20. yüzyılda Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti'nin en güney kısımlarını oluşturmuştur.

1991 yılında özerk cumhuriyet Makedonya, Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti’nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti'nin tek büyük ırmağı tam ortasından geçen Vardar Nehri'dir. Ülkede yüksekliği 2,000 metreyi geçen 16 dağ bulunmaktadır. En büyük göller ArnavutlukYunanistan ve Makedonya Cumhuriyeti'nin kesiştiği noktada bulunan Ohri,Prespa ve Doyran Gölü'dür. Deniz kıyısı olmayan Makedonya Cumhuriyeti karasal iklimi vardır.

Dağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti'ndeki en önemli dağlar şunlardır:

Korab Dağı 2,764 m
Şar Dağları 2,747 m
Baba Dağı 2,601 m
Yakupitsa Dağı 2,540 m
Nice Dağı 2,521 m
Deşat Dağı 2,373 m

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

 
Makedonya istatistiksel bölgeleri haritası
 
Makedonya belediye sınırları haritası

Makedonya’nın idari yapılanmasında aşağıdaki sistemlerden oluşur:

  • İstatistiksel Bölgeler
  • Belediyeler

İstatistiksel bölgeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya’nın istatistiksel bölgeleri şunlardır:

Belediyeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya’da 84 belediye vardır. Ağustos 2004’te Makedonya idaresi tarafından, söz konusu 84 belediye yeniden düzenlenmiştir. Bu belediye merkezlerinden on tanesi Büyük Üsküp’ü oluşturur.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti nüfusu 2002 nüfus sayımına göre 2.022.547 kişidir.[8] Halkın %58i büyük şehirlerde toplanmıştır.

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri

Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti'nin büyük şehirleri
Şehir Nüfus Arma İdari Bölge Nüfus
Üsküp 500.000 Coat of arms of Skopje.svg Üsküp Bölgesi 506.926
Kumanova 71.000 Coat of arms of Kumanovo Municipality.svg Kuzeydoğu Bölgesi 105.484
Manastır 80.000 Coat of arms of Bitola Municipality.svg Pelagonya Bölgesi 95.385
Pirlepe 68.000 Coat of arms of Prilep Municipality.svg Pelagonya Bölgesi 76.768
Kalkandelen 60.000 Coat of arms of Tetovo Municipality.png Polog Bölgesi 86.580
Gostivar 46.000 Gostivarski grb.png Polog Bölgesi 81.042
Ohri 51.000 Former coat of arms of Ohrid Municipality.svg Güneybatı Bölgesi 55.749
Köprülü 48.000 Coat of arms of Veles Municipality.png Vardar Bölgesi 55.108
İştip 42.000 Coat of arms of Štip Municipality.svg Doğu Bölgesi 47.796

Etnik gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]

 
Makedonya Cumhuriyeti etnik gruplar haritası (2002 yılı)

Makedonya Cumhuriyeti çok etnik yapıya sahip bir devlettir. 2002 sayımlarına göre en büyük nüfus 1.297.981 kişiyle Makedonlar’a aittir. Sonraki dağılım Arnavutlar 509.083; Türkler 77.959; Çingeneler 53.879; Sırplar 35.939; Boşnaklar 17.018; Ulahlar 9695 şeklinde oluşmuştur.[8]

2002 sayımlarına göre ülkenin etnik yapısı:

  Sayı %
TOPLAM 2.022.547 100
Makedon 1.297.981 64,18
Arnavut 509.083 25,17
Türk 77.959 3,85
Çingene 53.879 2,66
Sırp 35.939 1,78
Boşnak 17.018 0,84
Ulah 9.695 0,48
diğer 20.993 1,04

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

 
Ohri'deki Aziz Kliment ve Pantheleimon kilisesi

Makedonya Cumhuriyeti'nde en yaygın din %64,7 ile Makedon Ortodoks Kilisesi'ne bağlı Ortodoksluk, %34,3 ile en yaygın ikinci dinİslam'dır. Makedonya Cumhuriyeti oran açısından TürkiyeKosovaArnavutluk ve Bosna-Hersek'ten sonra Avrupa'daki en büyükMüslüman nüfusu barındırır.[kaynak belirtilmeli]

Ülkede Müslümanlar'ın büyük çoğunluğunu Arnavutlar oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra TürklerBoşnaklar ve 40.000 - 80.000 kadar nüfusa sahip oldukları tahmin edilen bir Müslüman Makedon topluluğu da vardır. Müslüman Makedonlar, Hristiyanlardan ayırt edilmek için kendilerine Torbeş demektedirler.[9] Ülkede 1200 kilise, 750 cami bulunur.[kaynak belirtilmeli] Üsküp'de Ortodoks ve İslam dinine mensup insanlar için değişik okullar vardır.

Günümüzde Makedonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin başkenti Üsküp 500,000 civarındaki nüfusuyla aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Ülkede Üsküp hariç büyük şehirlerManastırKumanovaPirlepeKalkandelenOhriKöprülüİştipGostivar ve Ustrumca'dır. Ülkede 50 kadar doğal ve yapay göl ve yüksekliği 2,000 metreden fazla 16 dağ bulunmaktadır.

Ülke Birleşmiş MilletlerAvrupa KonseyiFrankofonDünya Ticaret ÖrgütüAvrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na üye olmakla birlikteAralık 2005'den beri Avrupa Birliği ile müzakerede, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne de adaydır.

Makedonya sorunu[değiştir | kaynağı değiştir]

 
1944-1991 yılları arasındaMakedonya Sosyalist Cumhuriyetibayrağı
 
1992-1995 yılları arasında Makedonya bayrağı

Ülke 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden Makedonya ismi ile bağımsızlığını ilan etti. Birleşmiş Milletler ülkeyi 1993 yılında Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) (MakedoncaПоранешна Југословенска Република Македонија (ПЈРМ)) ismi ile tanıdığını duyurdu. Diğer uluslararası örgütler olan Avrupa BirliğiKuzey Atlantik Antlaşması ÖrgütüUluslararası Para FonuAvrupa Yayın Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi örgütler ülkeyi Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanıdı.

Türkiye, Makedonya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanıyla beraber ülkeyi kendi ismi ile tanımıştır. Nitekim bu sebeple Makedonya'yı Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya ismiyle (FYROM) tanıyan NATO teşkilatına ait ve içinde Makedonya geçen tüm belgelerde metinde "FYROM" kısaltması geçerken belgenin sonundaki bir dipnotta Türkiye'nin ve diğer NATO üyeleri A.B.D, Arnavutluk, Bulgaristan, Estonya, Hırvatistan, İsveç, İzlanda, Kanada, Litvanya, Macaristan, Norveç, Polonya, Romanya ve Slovakya ile birlikte Makedonya'yı anayasal ismi ile tanıdığı ayrıca belirtilmiştir.

Diplomatik ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya Cumhuriyeti'nin şu ülkelerde temsilcilikleri vardır: Amerika Birleşik DevletleriAlmanyaArnavutlukAvustralyaAvusturya,BelçikaBirleşik KrallıkBosna-HersekBulgaristanÇinDanimarkaFransaHırvatistanHollandaİspanyaİsveçİsviçreİtalyaKanada,KatarMacaristanMısırPolonyaRomanyaRusyaSırbistanSlovenyaTürkiyeUkraynaYunanistan ve Vatikan.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak : https://tr.wikipedia.org/wiki/Makedonya_Cumhuriyeti 

Turkish Bosnian Bulgarian English Greek Macedonian Romanian Russian Slovenian

Sponsorlarımız